Iedereen zou anarchist moeten zijn..
Dat zei Noam Chomsky afgelopen zondag tijdens zijn lezing in de Westerkerk in Amsterdam en ik was daarbij. Na afloop van de lezing, beantwoordde hij vragen en daarin kwam o.a. aan de orde of hij zichzelf als anarchist beschouwde. Interessant, want die vraag stel ik mijzelf ook vaak.
Maar wat is een anarchist? Daar zijn de meningen over verdeeld want er zijn verschillende vormen van anarchisme.
Voor mij betekent het dat ik gezag of omstandigheden nooit als vanzelfsprekend accepteer. Een opdracht als: “het moet, omdat ik het zeg of omdat ik de baas ben “, slaat bij mij niet aan. Ik wil weten waarom iets moet, waarom het zo moet en of het misschien ook anders kan. Als mijn conclusie is dat het nergens op slaat, doe ik het niet of men nu hoog of laag springt.
Logisch dat het niet simpel is om mijn ouders te zijn of mijn baas, maar het kan wel. Kritisch zijn en creatieve oplossingen worden her en der ook best gewaardeerd. Zo hebben de overheid en ik het zelfs bijna twintig jaar met elkaar uit gehouden. Maar het ouderlijk gezag vervalt op een gegeven moment en voor een baas kies je zelf.
Maar met een Staat is dat een ander verhaal; ik ben Nederlander (of eigenlijk Frysk) en daar heb ik niet voor gekozen; toch moet ik mij aan alle regels die de Nederlandse Staat verzint houden, of ik het er nu mee eens ben of niet. Dat geldt voor iedereen. De Staat is ongrijpbaar en onvrijwillig en alleen al daarom zou zij heel erg terughoudend moeten zijn bij het opleggen van verboden en verplichtingen aan de inwoners.
Maar dat is de Staat niet. Zo bepaalt zij dat winkels op zondag dicht moeten, dat kroegen op een bepaalde tijd moeten sluiten, dat kinderen altijd verplicht zijn naar school te gaan, dat alcohol (een hard drug) wel mag, maar andere drugs dan weer niet. De Staat bepaalt ook hoe je moet wonen, zo mag je bijvoorbeeld niet permanent in een caravan of in een primitief hutje wonen, ook al vind je dat zelf prima. De Staat heeft inmiddels zoveel wetten en regeltjes gemaakt, dat niemand er meer zicht op heeft en toch wordt elke Nederlander geacht de wet te kennen…
Toch kan een Staat of een vorm van centrale regulering volgens mij best nut hebben. Dan heb ik het over gemeenschappelijke zaken als het scheppen en reguleren van geld (ruilmiddel) , grondstoffenbeheer en energie, openbaar vervoer, sociale zekerheid, gezondheidszorg en welzijn. Maar laten het nu juist dit soort dingen zijn die de Staat grotendeels heeft verkwanseld aan de “vrije markt”.
Het heilige vrije markt denken is overgewaaid uit de VS. Maar de markt blijkt alleen in zichzelf geïnteresseerd en niet in het gemeenschappelijk belang. Het gaat om winstmaximalisatie voor aandeelhouders en vette bonussen voor bestuurders en management, desnoods ten koste van alles. Gaat de wereld kapot, dan is dat een jammerlijk bijverschijnsel.
Het kapot gaan van de wereld is zeker geen jammerlijk bijverschijnsel voor welke anarchistische stroming dan ook. In tegendeel! Daarom zegt Noam Chomsky dat iedereen anarchistisch zou moeten zijn. Stel de gevestigde orde altijd ter discussie. Neem niks voor een gegeven of de waarheid aan en onderzoek het zelf.. Vooral dankzij het (nog vrije) Internet hebben we nu ook die mogelijkheid.
Hier de volledige lezing en de vragen en antwoorden van Noam Chomsky.

