Microsoft zegt: sudo – bake me a patent, de gebruiker betaalt wel

Ja hoor, het is weer eens zo ver. Microsoft heeft er weer een patent bij (gefeliciteerd, trouwens).  Dit keer lijkt het een patent te zijn op Sudo, een methode die om veiligheidsredenen o.a. door Linux wordt gebruikt om de rechten van een “gewone gebruiker” te scheiden van een gebruiker met alle rechten op de computer (de administrator).   Overigens was er een aantal jaren ook al eens sprake van dat Microsoft een dergelijk patent had gekregen, maar dat terzijde.

Het is natuurlijk te gek voor woorden dat Microsoft een patent krijgt op iets wat ze overduidelijk niet zelf hebben uitgevonden, maar dat wordt in de VS helemaal niet onderzocht. Patenten worden daar uitgedeeld als snoepgoed met Sint Maarten.  Als een bedrijf eenmaal een patent heeft binnengesleept, mag een ander bedrijf dit idee niet zonder toestemming van de patenthouder (het betalen aan de patenthouder) uitvoeren. Er zijn zelfs bedrijven die helemaal niks zelf ontwikkelen, maar alleen patenten aanvragen en dan kan het gaan om de meest triviale zaken.

Patenten zijn bedoeld om innovatie te bevorderen, maar patenten op software houden innovatie alleen maar tegen en zorgen ervoor dat software ontwikkeling eigenlijk alleen nog maar voorbehouden is aan grote bedrijven met genoeg geld om patenten aan te vragen en om zich te verdedigen in rechtszaken tegen andere patenthouders. Overigens worden rechtszaken meestal voorkomen doordat er vooraf wordt geschikt, iets wat kleine of startende bedrijven zich evenmin kunnen veroorloven.

De enorme kosten die hiermee gemoeid gaan worden uiteindelijk betaald door de consumenten, de software gebruikers want het geld moet toch ergens vandaan komen.  In Europa valt het nu nog mee met het aantal patenten, maar er is veel druk om software patenten wereldwijd te doen gelden. Denk maar niet dat er dan nog vanuit enig ontwikkelingsland software zal/kan worden gemaakt.

Software patenten zijn niet in het belang van de consumenten, niet in het belang van de ontwikkelaars, maar alleen in het belang van grote bedrijven zoals Microsoft en Adobe en Apple. Helaas denken veel mensen vaak ten onrechte dat ze niet zonder deze producten kunnen en daarmee houden ze deze patentenoorlog ongewild in stand. Ze betalen hem zelfs. De overheid, die voor de burgers zou moeten opkomen doet het tegendeel en werkt mee aan wetgeving die de grote bedrijven bevoordeelt.

Mijn advies: doe niet langer aan deze gekkigheid mee. Gooi alle,  of zoveel mogelijk Windows,  Adobe en Macintosh- of andere gesloten software van je computers en schakel over naar vrije software, zoals bijvoorbeeld Ubuntu Linux of een van de door de Free Software Foundation aanbevolen systemen. Koop ook alleen nog maar computers waarop geen of een vrij besturingssysteem is  geinstalleerd. Op die manier doe je iets aan de macht die deze bedrijven nu hebben en voorkom je dat ze nog meer geld aan jou verdienen om vervolgens nog meer mensen en bedrijven te vervolgen en vernieuwing op software gebied tegen te gaan.

Zie ook:  de Wiki tegen software patenten

Ter illustratie en afsluiting dit mooie filmpje over hoe software patenten werken:

Allemaal tekenen graag: Petitie Europese Publieke Dienstverlening en een Open Overheid

Op zoiets zat ik net te wachten..

Op 18 november is er in Malmo (Zweden) een Europese Conferentie waar een Ministeriële Declaratie zal worden ondertekend, waarin de belangrijkste prioriteiten voor een E-Overheid strategie voor de komende jaren zijn vastgelegd.
Van die gelegenheid zal gebruik worden gemaakt om een petitie aan te bieden met daarin een oproep om burgers meer te betrekken bij de totstandkoming en uitvoering van overheidsbeleid.

In de petitie gaan de initiatiefnemers in op wat met name Internet (Web 2.0)  kan betekenen binnen een “Open Overheid” en daarbij zijn Transparantie, Participatie en Zelfredzaamheid de uitgangspunten.

Vanuit alle landen worden er steunbetuigingen verzameld.  Dit is de Nederlandse vertaling van de petitie, die is gemaakt door Matt Poelmans:

Een open Declaratie over Europese Publieke Dienstverlening

De vraagstukken van de moderne samenleving zijn te ingewikkeld om door overheden alleen te worden opgelost. Terwijl het traditionele overheidsbeleid probeert publieke diensten te automatiseren en zelfbediening aan te moedigen, zal de grootste invloed van web 2.0 zijn om dienstverlening te verbeteren door samenwerking, transparantie en kennisdeling.
Europa moet deze gelegenheid aangrijpen om de relatie tussen burger en overheid op nieuwe leest te schoeien door publieke instituties open te stellen en burgers toe te rusten voor een meer actieve rol in de publieke dienstverlening.
Als burgers willen we volledig inzicht in alle activiteiten die in ons belang worden ondernomen.

Wij willen een bijdrage kunnen leveren aan overheidsbeleid op het moment dat dit wordt ontwikkeld, uitgevoerd en geevalueerd. Wij willen actief worden betrokken in het ontwerp en de levering van publieke diensten, met voldoende gelegenheid om onze visie te geven en met meer en meer beslissingsmogelijkheden in onze handen. Wij willen dat alle overheidsinformatie van wetsontwerp tot begrotingscyclus voor burgers toegankelijk, begrijpelijk, toepasbaar en herbruikbaar wordt. Het gaat er niet om de rol van de overheid terug te dringen, ons doel is dat open samenwerking zal leiden tot betere dienstverlening en hogere besluitvormingskwaliteit.

Tegen deze achtergrond stellen wij drie kernbeginselen voor waaraan Europese publieke dienstverlening moet voldoen:

1. Transparantie
Alle overheidsorganisaties moeten “transparant zijn, tenzij” en moeten het publiek voorzien van duidelijke, actuele informatie over alle aspecten van hun functioneren en besluitvorming. Er moeten ook robuuste mechanismen komen waarmee burgers grotere inzichtelijkheid kunnen afdwingen op die terreinen waar zij dit nodig achten. Overheidsinstellingen moeten hun informatie openbaar maken overeenkomstig open standaarden en in herbruikbaar formaat (waarbij uiteraard volledig recht wordt gedaan aan privacy aspecten).

2. Participatie
De overheid dient proactief te streven naar inbreng van burgers in al haar activiteiten, van gebruikersbetrokkenheid bij het inrichten van diensten tot publieke participatie in de beleidsontwikkeling. Deze input dient openbaar te zijn voor andere burgers en de overheid behoort er in het openbaar op te reageren. De vaardigheid om met burgers samen te werken, moet een kerncompetentie van de overheid worden.

3. Zelfredzaamheid
Overheidsorganen moeten zich omvormen tot platforms voor publieke waardecreatie. Met name moet overheidsdata op zodanige wijze beschikbaar komen dat anderen daarop kunnen voortbouwen. Overheidsorganen dienen burgers in staat te stellen hun problemen zelf op te lossen door hen de benodigde instrumenten en middelen te verschaffen. Zij moeten burgers ook behandelen als eigenaars van hun eigen persoonsgegevens en hen de kans bieden te checken hoe deze gegevens worden gedeeld.

Wij realiseren ons dat de uitvoering van deze beginselen tijd en moeite kost omdat besturingsmechanismen moeten worden aangepast, maar wij zijn van mening dat dit het hart is van beoogde transformatie van de overheid. Burgers handelen al naar deze ideeën om de publieke dienstverlening “van buiten af” te veranderen, maar overheden moeten dit proces ondersteunen en versnellen.

Wij roepen Europese overheden en de Europese Commissie op om deze beginselen in hun actieprogramma’s in te bedden zodat de burgers van Europa zo spoedig mogelijk kunnen profiteren van de voordelen van een transparante, participatieve en ontvankelijke overheid.

De petitie kan hier online worden getekend

Er zijn nu 905 handtekeningen verzameld en er zijn er minimaal 2000 nodig!

Er is ook een mailinglijst, een Google Docs groep, waar de uitwerking van de petitie verder wordt verwerkt en  een Faceboek groep om mee te doen. Helaas allemaal  gesloten platformen, maar je kunt nu eenmaal niet altijd alles hebben..

Stephen Fry lult in no time de Katholieke kerk leeg

Ik was al een groot fan van Stephen Fry, maar nu nog meer. Samen met Christopher Hitchens die ik nog niet kende, slaagt hij er in om een groot deel van het publiek tijdens een debat voor de BBC ervan te overtuigen dat de Katholieke kerk meer kwaad dan goed doet in de wereld.

Voor het debat waren de bezoekers gepeild over deze vraag en de uitslag was:

  • Katholieke kerk doet meer goed dan kwaad: 678
  • Katholieke kerk doet meer kwaad dan goed: 1102
  • Weet niet / geen mening: 346

En na het debat:

  • Katholieke kerk doet meer goed dan kwaad: : 268
  • Katholieke kerk doet meer kwaad dan goed: 1867
  • Weet niet/geen mening: 34

Zie hier de bijdrage van Stephen Fry, met nog een staartje van de bijdrage van Anne Widecombe, een van de verdedigers van de Katholieke kerk: (de stemming zit in het laatste deel van de vijfdelige YouTube serie)

http://www.youtube.com/watch?v=kvDz9_5me74
9 november 2009     Internet Algemeen, Politiek     4 reakties

Europees Parlement onderhandelt over afsluiten burgers van het Internet

Het zijn verwarrende tijden voor wat betreft de toekomst van het Internet. Op diverse fronten wordt er gesproken over het aan banden leggen van de vrijheid van de gebruikers ten gunste van met name de muziek- film- en software-industrie. Daarbij blijkt keer op keer hoe ondemocratisch Europa georganiseerd is.

Zo was er met grote meerderheid een amendement (wijzigingsvoorstel) aangenomen door het Europees Parlement op het Telecompakket, waarin bepaald werd dat er geen beperkingen mogen worden opgelegd aan de fundamentele rechten en vrijheden van internetgebruikers zónder een voorafgaande rechterlijke uitspraak.

Als de Tweede Kamer hier een wetswijziging aanneemt dan heeft de regering dat maar op te volgen, tenzij ze het willen laten aankomen op een kabinetscrisis. In Europa gaat dat anders. Daar gaat dan nadat een amendement is aangenomen, een delegatie van de volksvertegenwoordiging onderhandelen met de niet democratisch gekozen Europese Commissie. De Commissie staat erom bekend nogal gevoelig te zijn voor de belangen van grote bedrijven, die middels enorme aantallen lobbyisten in Brussel vertegenwoordigd zijn. Maar goed, de onderhandelaars hebben inmiddels een compromis bereikt.

Het compromis luidt als volgt:

“Measures taken by Member States regarding end-users’ access to or use of services and applications through electronic communications networks shall respect the fundamental rights and freedoms of natural persons, as guaranteed by the European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms and general principles of Community law.

Any of these measures regarding end-user’s access to or use of services and applications through electronic communications networks liable to restrict those fundamental rights or freedoms may only be imposed if they are appropriate, proportionate and necessary within a democratic society, and their implementation shall be subject to adequate procedural safeguards in conformity with the European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms and with general principles of Community law, including effective judicial protection and due process. Accordingly, these measures may only be taken with due respect for the principle of presumption of innocence and the right to privacy. A prior fair and impartial procedure shall be guaranteed, including the right to be heard of the person or persons concerned, subject to the need for appropriate conditions and procedural arrangements in duly substantiated cases of urgency in conformity with European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms. The right to an effective and timely judicial review shall be guaranteed”.

Wat betekent dit:

Een onafhankelijke, maar niet per se rechterlijke – procedure dus, inclusief het recht om te worden gehoord. Het is mij ook niet duidelijk of deze procedure voor de afsluiting dient plaats te vinden of dat het ook erna kan, daarvoor is de zin: “The right to an effective and timely judicial review shall be guaranteed”, te vaag.

Toch is de Zweedse PiratenPartij erg tevreden over het onderhandelingsresultaat en schijnen ook de Groenen ermee in te stemmen. Wat in ieder geval belangrijk is, is dat er een recht om te worden gehoord is ingebouwd. Dat zal er waarschijnlijk toe leiden dat niet Jan en Alleman lukraak van het Internet zal worden afgesloten voor een paar downloads omdat de uitvoering daarvan tot een onbetaalbare bureaucratie zou leiden.

Verder mag afsluiten alleen als dat een passende maatregel is, in verhouding staand tot de overtreding en noodzakelijk in een democratie. Ik kan me eigenlijk amper voorstellen dat er gevallen zouden zijn van het downloaden van muziek, films of software die de democratie in gevaar zouden brengen, maar de Europese Commissie en het Europarlement blijkbaar wel.

Naast deze zaak, spelen er nog een aantal andere onderwerpen die belangrijk zijn voor de toegang tot – en vrijheid van mensen op het Internet. Om dit verhaal niet te lang te maken, kom ik daar in volgende blogposts op terug.

Ubuntu Karmic Koala (9.10) hot op Twitter

Normaal ben ik niet zo van het getwitter, maar vanaf nu  kan de nieuwste release van Ubuntu Karmic Koala of Ubuntu 9.10 gedownload worden en zo te zien  zouden er wel eens veel nieuwe gebruikers bij kunnen komen.  Ubuntu is nu namelijk eenTrending Topic” op Twitter, wat wil zeggen dat het een van de woorden is, waarover het meest getwitterd wordt.

Dat valt natuurlijk ook de niet Ubuntu kenners op en ik heb al een aantal gezien, die zeggen: “ook maar eens proberen dan dat Ubuntu”.

Wow, nadat ik ff deze regels heb getypt zijn er alweer 656 tweets bijgekomen en ik dacht dat ik toch best snel kon typen.. en nu zijn het al 854..

Zo, nog ff wat puntjes op de i en dan  stop ik er echt mee want ik loop nu al  1033 tweets achter..

Update:

Een paar leuke tweets:

twitter has infiltrated my brain. woke up with the word “ubuntu” in my head having never seen or heard it b4…now itsa trending topic, wtf.” (Dycklnyourear)

Nachdem ich die dämliche Windows XP Seriennummer nicht entziffern konnte, wird nun Ubuntu 9.10 auf dem PC meiner Eltern installiert!” (ruben_engel)

Dear Internet, Please stop downloading the new Ubuntu release for 10 minutes so I could finish up. Thanks You! Love, Nick” (nlschmidt)

Windows 7 is like an ex-girlfriend that returns when you are married (to Ubuntu) saying: “Take me back! I had plastic surgery!” (iLoreene)

29 oktober 2009     Ubuntu, Vrij en Open     4 reakties

Verslag Social Strategy Talk – eParticipatie en open data

Gisteren was ik voor de eerste keer bij een Social Strategy Talk. Het onderwerp was dan ook  “eParticipatie en open data” en er kwam best een aantal interessante presentaties voorbij.

Als eerste die vanAi!Amsterdam of tegenwoordig ai!LoveAmsterdam.  Een leuk verhaal : toen de gemeente Amsterdam kwam met het verbod op staand drinken op een terras en de stamkroeg van de initatiefnemers  en vele andere kroegjes daardoor met sluiting werden bedreigd, besloten ze dat het tijd was geworden om de stad terug te geven aan de bewoners.

Ze maakten een website een hyves-groep, stelden een manifest op,  nodigden vrienden uit en vroegen die vrienden ook weer hun vrienden uit te nodigen en al snel ontstond een grote groep van verontruste Amsterdammers. Ze organiseerden o.a. een staand terras met 8000 deelnemers  op de Noordermarkt.  Ook gingen ze op zoek naar nog meer ridicule regels, waar mensen de dupe van kunnen worden.

Burgemeester Cohen bleek “not at all  amused” en sommeerde de initiatiefnemers om ten stadhuize te verschijnen, alwaar gedreigd werd met een rechtszaak omdat er verwarring zo kunnen ontstaan met het gemeente initiatief  IAmsterdam.

Vandaar dus dat het initiatief nu niet meer Ai!Amsterdam heet, maar ai!loveAmsterdam.

Wat mij betreft is dit een geweldig voorbeeld van een succesvol burgerinitatief en daarom ook  een gemiste kans van  Job Cohen om er zo reactief op te reageren. Waarom  niet deze  kans grijpen om hiervan te leren door enthousiast in te haken op dit soort  initatieven,  die leiden tot een betere en meer participatie van burgers binnen het locale bestuur?

Maar in ieder geval wordt staand drinken in Amsterdam tegenwoordig weer gedoogd!

Hierna volgde een aantal 3-minuten presentaties van Digitale Pioniers, webinitatieven die met overheidssubsidie tot stand komen, zoals:

Open-Kamer.tv

Polidocs.nl

Ikregeer.nl

Verbeterdebuurt

OCO-sterren

Democratiespel.nl, vooral deze presentatie vond ik heel apart, snel, maar wel goed en soms komisch gebracht door Reinder Rustema

Helaas dreigt de digitale pioniers subsidieregeling ten onder te gaan..

In de pauze moesten we zelf ideeën bedenken voor meer burgerparticipatie en/of open data. De daarvoor aangewezen ruimte in het Trouw-gebouw bleek daarvoor niet zo geschikt. Teveel groepjes mensen, te dicht bij elkaar en daardoor erg lawaaiierig, maar  overigens een prima lokatie voor dit soort evenementen en ook het evenement zelf was verder heel goed georganiseerd.

Na de pauze sprak Lee Bryant, de oprichter van HeadShift initatiefnemer van Social Innovation Camp. Een goede presentatie met o.a. de oproep om 10% van de ICT-budgetten beschikbaar te stallen voor geeks en creatieven en dan maar te zien wat daar uitkomt. Dit ook met het oog op dat veel grote overheids ICT-projecten toch mislukken en daarbij enorm veel geld verkwist wordt.

Als afsluiter, Tom Steinberg van Mysociety.org, waar onder andere initatieven uit zijn voortgekomen als fixmystreet en theyworkforyou.

Beide Engelstalige sprekers deden het prima en binnenkort kom ik hier nog graag eens terug op dit soort voorbeelden van eParticipatie en open data.

Wat mij vooral is bijgebleven van deze bijeenkomst,  is dat mensen tegenwoordig, via de kracht van Internet het niet meer pikken als ze gepasseerd worden en niet meer gaan zitten wachten tot de overheid bij hen komt via  inspraakbijeenkomsten e.d.,  maar gewoon zelf in actie komen als ze dat nodig vinden.  Het is nu aan de overheid om  dit soort initatieven serieus te nemen en er op een goede manier op in te spelen.

27 oktober 2009     Politiek, Vrij en Open     4 reakties

Politie en geheime dienst tegen afsluiten van file-sharers

In Frankrijk is inmiddels een wet aangenomen waarmee file-sharers kunnen worden afgesloten van het Internet en ook in Europa rommelt het weer.  Aanvankelijk was er door het Europees Parlement met overgrote meerderheid, een amendement  aangenomen,  wat het alleen mogelijk moest maken om mensen van het Internet af te sluiten na tussenkomst van de rechter.  Maar Europa is geen democratie en dus werd er een onderhandelingsdelegatie  vanuit het Europees Parlement afgestuurdop de Raad van Ministers en in die onderhandeling is het amendement gesneuveld.

Maar nu komt er steun uit onverwachte hoek. De politie en geheime diensten in Groot Brittannie zien het niet zitten om mensen af te sluiten omdat ze bang zijn dat ze ze die dan niet meer in de gaten kunnen houden. Ze denken namelijk dat die  mensen dan gebruik maken van gecodeerde verbindingen en dat maakt het volgen erg lastig. Nu is het dus afwachten wat de Raad van Ministers belangrijker vindt, de lobby van de muziek- en filmindustrie of die van de politie en geheime diensten. Ik gok op de laatsten.. Wat denk jij?

24 oktober 2009     Vrij en Open, Vrije en open source software     1 reaktie

Justitie kan de delete knop niet vinden..

Vandaag hoorde ik in de auto op het radionieuws een bizar verhaal. Het schijnt dat het Openbaar Ministerie de laatste tijd veel zaken verliest omdat ze de afgeluisterde gesprekken tussen advocaat en verdachte – op zich al een bedenkelijke activiteit – niet heeft vernietigd, terwijl dat wettelijk verplicht is.

De reden hiervan is geen suffigheid, maar dat justitie geen zicht heeft op het vernietigen van de gegevens omdat de manier waarop de software dat doet bedrijfsgeheim is van een of ander Israëlisch bedrijf. Echt waar!

Het bericht kwam via NRC en daar waren ze het op het spoor gekomen door een uitgelekte e-mail. Het moet toch niet veel gekker worden en nu als de donder open source software invoeren daar bij justitie en bij de hele overheid, zodat je controle hebt over je eigen informatie en doen en laten.  Snap dat dan een keer!

22 oktober 2009     Politiek, Vrije en open source software     7 reakties

In wat voor bananenmonarchie wonen wij?

Een aanrader, de documentaire die Zembla gisteravond uitzond over Nederland als belastingparadijs voor multinationals.

Een aantal  zaken die mij opvielen:

  • Multinationals maken aparte afspraken met de belastingdienst over hoeveel belasting ze betalen en betalen in de praktijk amper iets (naar schatting 2%)
  • Multinationals profiteren van goedkope arbeid in ontwikkelingslanden en ontduiken daar vervolgens de belastingen door zich in Nederland te vestigen via een brievenbusadres
  • Volgens berekeningen loopt Nederland jaarlijks zo’n 16 miljard  aan belastinginkomsten mis,  want officeel zouden deze bedrijven 25% over hun winsten moeten afdragen. (€ 2200,– per belastingbetaler)
  • Dezelfde hoogleraren die meewerken aan de voorbereiding van nieuwe wetgeving over belastingen, zijn in dienst van multinationals om die weer te adviseren over hoe ze de belastingen kunnen ontduiken.

Als je het gemist hebt, kun je de documentaire hier bekijken:

19 oktober 2009     Politiek     6 reakties

Oproep aan het NOiV: Practice what you preach!

Het NOiV is de organisatie die de invoering van open standaarden en open source bij de overheid moet begeleiden.  Zowel Jan Stedehouder als Joost Geraets leverden afgelopen weekend stevige kritiek op deze organisatie. Aanleiding was een uitnodiging voor een bijeenkomst van het NOiV op 29 oktober a.s.

Hoofdpunten van kritiek:

  • De uitnodiging komt laat.
  • Aanmelden moet voor 21 oktober maar de agenda verschijnt pas op 26 oktober
  • De gekozen dag is beroerd omdat deze samen valt met de najaarsconferentie van het  NLUUG
  • Niet duidelijk is wie er uitgenodigd zijn en dit roept o.a. de vraag op of de Nederlandse open source gemeenschap voldoende wordt betrokken
  • Er is een oproep gedaan op Linkedin voor leden van de Linkedin NOIV-group. Deze groep bestaat uit ruim 650 leden, maar er is slechts plek voor 30 mensen.

Ook wordt kritiek geleverd op de openheid van de organisatie. De communicatie is vaak eenzijdig (top-down) en ook op de website is geen mogelijkheid tot discussie. Er is weinig zicht op wat er tot op heden eigenlijk gerealiseerd is.

Ik kan me wel vinden in de kritiek van Joost en Jan.  Het NoiV komt op mij ook een beetje autistisch over. Tot nu toe is ook niet gereageerd op de vragen van Jan op Linkedin. Wel heb ik op de website van het NoiV een mooi boekje gevonden met handreikingen over het ontwikkelen van open standaarden.  Daar staat o.a. in dat het Krechmer’s open standaarden model zal worden gevolgd, wat o.a. betekent dat het principe van Open Meeting wordt gevolgd:

“Iedereen mag meedoen in het standaardisatie proces. Geen stakeholders uitsluiten. Ook het mogelijk maken om tegen lage kosten op een ‘per-meeting’ basis deel te nemen is belangrijk. Dit maakt het ook voor studenten of voor MKB- bedrijven mogelijk om aan te sluiten. Meetings moeten duidelijk worden aangekondigd en er moeten zo min mogelijk barrières voor stakeholders zijn om deel te nemen. Als ontwikkelorganisatie moet je zuinig zijn op stakeholders die willen participeren. Veelal is het niet eenvoudig om stakeholders op de been te krijgen die willen participeren. Dus in plaats van drempels is activering meer op zijn plaats. De valkuil is om meetings alleen open te stallen voor een selecte groep van (betalende) stakeholders”.

Dus NOiV: Practice what you preach!

« Previous Entries Next Entries »

« Vorige paginaVolgende pagina »

© Kletskous
Creative Commons License
Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.
(Op foto''s en andere non-tekstbestanden zit copyright van de respectievelijke eigenaars)